Het is slechts een klein en bescheiden gedichtje van Hanny Michaelis (1922-2007). Het staat in de bundel Onvoorzien, uit 1966.
Waar jij nu bent
Waar jij nu bent
is het warmer dan hier
en een uur later. Soms
is het of ik je zie lopen
aan een strand dat ik niet ken.
Misschien liefkozen je gedachten
me zoals vroeger je lichaam.
Waarschijnlijk niet: bij jou
is het een uur later
dan bij mij
Tegenvallers zijn bijna altijd onvoorzien. De teleurstelling is de verwerking daarvan. In mijn middelbare schooltijd was Hanny Michaelis heel populair. Dat was in de jaren ‘60 en begin ‘70 van de vorige eeuw. Het gedichtje kan over liefdesverdriet gaan van een puber, jongeman of -vrouw. Michaelis gaf woorden aan die pijnlijke situaties waarin je eerst even heel gelukkig was en dat dan toen zomaar kwijtraakte wat je totaal niet begreep, ook niet voorzien had. En dan later de bitterheid die het verdriet verving.
Maar het gedichtje gaat niet alleen over dergelijk verdriet. Het gaat ook over een heel leven dat geleefd moet worden, terwijl je daar geen zin in hebt, de energie daarvoor ontbreekt, je de onvoorziene tegenvallers voor wil zijn, zodat die je niet onderuit kunnen halen. Ze vóór zijn door bij voorbaat al geen verwachtingen te koesteren.
In de Groene van 25 januari 2024 staat een mooi artikel over Hanny Michaelis van de hand van de neerlandica Lotte Krakers: https://www.groene.nl/artikel/alles-uitstekend-en-gezien. Alles uitstekend en gezien.
Hanny Michaelis verloor haar beide ouders in 1943 toen die vermoord werden in concentratiekamp Sobibor. Depressie en melancholie zijn overlevingsvormen in zulke onvoorstelbaar verdrietige situaties. In het gedichtje, Michaelis noemde het bescheiden een versje, klinkt dat absolute verlies door, onvermijdelijk, keihard, niet te verdragen. Het is klein gemaakt in dagelijkse liefdesperikelen, maar intussen onvergetelijk onmenselijk. Pijn en leegte die door alles heen dringt.
De foto van de dichteres komt uit het archief van het NRC.